Célia Wa: ‘Fo nou Fasadé la vi pou vansé’

Fasadé

Fasadé tristès lavi

Fasadé Fasadé tristès lavi https://www.youtube.com/watch?v=7H7xQ7MA0yA Entèrvyou épi Célia Wa asi Fasadé, yonn adan meyè albòm 2025 : on òv ki ka maré mémwa pèsonèl é istorik, espirityalité afrokaribéyen é on réklamasyon pwofon pou jistis. Célia Wa an liy: Sit ofisyèl, Spotify, Facebook Entrevista a

Entèrvyou épi Célia Wa asi Fasadé, yonn adan meyè albòm 2025 : on òv ki ka maré mémwa pèsonèl é istorik, espirityalité afrokaribéyen é on réklamasyon pwofon pou jistis.

Célia Wa an liy: Sit ofisyèl, Spotify, Facebook

Entrevista a Célia Wa
Pouki ou désidé kriyé albòm-la Fasadé?
Fasadé vlé di kontré, ban mwen sé kontré émosyon an mwen, tala kité pi rèd la sé té tristès. Moso la sa trè enportan ban mwen pas sé té pli rèd la nivo émosyonèl. Sé prémyé fwa an ka livré mwen kon sa.

Adan chanson la sa, an ka palé dè doulè la an santi lè an pa té pé vwè ti moun an mwen anko. Lè an té ni lenprésion tout biten té ka chapé an men an mwen. O komanseman an té kolè, mé sa ki rivé apré sété pléré, mé an pran bon tan pou asepté pléré la, an pa té vlé, an pa té pé, sa té tro rèd mè an té bizwen pasé pa la pou libéré doulè la, pou rivé vansé.

Sé pou sa an désidé nonmé album la kon sa, Fasadé pou asépté tout santiman ka vini andidanw é mofwazé pou vini méyè. Fo nou Fasadé la vi pou vansé.

Ola

An péyé, an lavé, an lévé, an chanjé… Ola ou té yé?

Fasadé Fasadé tristès lavi https://www.youtube.com/watch?v=7H7xQ7MA0yA Entèrvyou épi Célia Wa asi Fasadé, yonn adan meyè albòm 2025 : on òv ki ka maré mémwa pèsonèl é istorik, espirityalité afrokaribéyen é on réklamasyon pwofon pou jistis. Célia Wa an liy: Sit ofisyèl, Spotify, Facebook Entrevista a
An “Ola”, ni on imaj ki rèd asi laché é responsablité pa menm : “An péyé, an lavé, an lévé, an chanjé… Ola ou té yé?”. Ki injistis adan travay-la, espésyalman travay a fanm, ki pousé’w ékri chanté-tala?
An ka palé dé injistis an sibi toujou an rapot a timoun an mwen. An ka pale dè travay a fanm, ki la tou lé jou ka fè onlo biten é ki pa konsidéré an kaz la, an travay a yo toujou ni mwens lajan… Sa pa nowmal.

Pèsonèleman an lévé ti moun an mwen tou sèl jis lè y trapé 6 lanné é par rapot a métyé an mwen mizisyen la jistis désidé voyéy é papa’y. An ni santiman la, dèpi ou pa ka rantré adan sistèm patriarkal a yo ou pa bon é yo ka fèw péyé sa. Moso la sa sé on vandéta si sistèm tala.

Démounaj

Yo ja démouné-nou

Fasadé Fasadé tristès lavi https://www.youtube.com/watch?v=7H7xQ7MA0yA Entèrvyou épi Célia Wa asi Fasadé, yonn adan meyè albòm 2025 : on òv ki ka maré mémwa pèsonèl é istorik, espirityalité afrokaribéyen é on réklamasyon pwofon pou jistis. Célia Wa an liy: Sit ofisyèl, Spotify, Facebook Entrevista a
An “Démounaj”, ni anpil imaj fò asi déshumanizasyon (“yo ja démouné-nou”), èksplwatasyon (“mé si do an-nou zòt ka fè biznès”) é patènalis (“zòt konprann nou sé timoun a-zòt”). Ki mémwa kolektif ou ka nonmé ladan’y? É ki sa ou lé ki “pa bliyé”?
An ka palé de lesklavaj é kolonizasyon. Tout stratajèm ki fè kè yo konsidéré nou kon zannimo. Alè la nou « lib » fizikman mé an tèt an nou chèn la toujou la. Nous toujou démouné. Fo nou pran konsyans de sa pou re-mouné nou !

Term la sa sé on gwan filozof artist guadeloupéen ki maké si sa. Misyé Lukuber Séjor. An ka envité zot ay gadé travay ay.

Toujou an “Démounaj”, ni on répons espirityèl é ansestral : “Nou kon zansèt pa pè dyab-la, maché anlè-y pa pè-y”. Ki mannyè krwayans é fòs zansèt yo ka édé nou fè fas oben chanjé démounaj-tala ou ka palé di’y?
Sé fos an nou, rou konèkté èvè nannan nou sé fos, sé limyè sé sa ki té toujou la, ki rédé nou surviv adan tout tribulasyon la sa. Si ou pè dépè ! Lè yo démouné nou, yo aprann nou ni pè dè nou menm. Fo nou enmé nou, enmé kilti an nou, spiritualité an nou ké yo diabolizé. Dékolonizé lespri é kroyans an nou.
Rasanbleman

Sonjé tè d’haiti isa’l té yé, sé manman libèté

Fasadé Fasadé tristès lavi https://www.youtube.com/watch?v=7H7xQ7MA0yA Entèrvyou épi Célia Wa asi Fasadé, yonn adan meyè albòm 2025 : on òv ki ka maré mémwa pèsonèl é istorik, espirityalité afrokaribéyen é on réklamasyon pwofon pou jistis. Célia Wa an liy: Sit ofisyèl, Spotify, Facebook Entrevista a
An “Rasanbleman”, nèg mawon-la ka sonné-w pou sonjé Ayiti kon “manman libèté”. Ki mannyè ou ka tann apèl-tala jòdi jou? É ki lèksyon Ayiti toujou ka ba kon manman libèté?
Ayiti ké toujou rété on exanmp a lité é révolusyon padavwa yo ka éséyé finn tchouyé’y mé yo pé ké rivé. Menm jan la yo diabolizé kroyans an nou yo ka dénigré Ayiti tou lè. Sitiasyon la rèd an ba la mé an ka kwè y ké roulévé on jou.

Sé ka toujou manman libèté, tout diaspora ké suiv. Ayiti sé pa sèlman on lilèt sé on nasyon ki mondial !

Sango

Pwotéjé nou… mwen ka mandé jistis

Fasadé Fasadé tristès lavi https://www.youtube.com/watch?v=7H7xQ7MA0yA Entèrvyou épi Célia Wa asi Fasadé, yonn adan meyè albòm 2025 : on òv ki ka maré mémwa pèsonèl é istorik, espirityalité afrokaribéyen é on réklamasyon pwofon pou jistis. Célia Wa an liy: Sit ofisyèl, Spotify, Facebook Entrevista a
An “Sango”, ou ka envoké Sango/Jakuta : “Pwotéjé nou… mwen ka mandé jistis”. Ki sans Sango ni an albòm-la? Èvè figi-ay, ki sòt dé jistis ou ka mandé pou soufwans é injistis nou ka viv?
Sango sé on révélasyon. Sé li ki vinn jwen mwen a travè mizik la. An té ka fè on lékol mizik afro cubaine. É an dékouvè kilti Yoruba la, chak ritm sé pou on orishas, on divinité.

É lè nou koumansé joué pou Sango an roukounèt on ritm nou ka joué gwadloup an kannaval la sé mas a sen jan. Lè profésè la di mwen sé sa menm, an koumansé gadé ka ki Sango. Sé la an vwè sé mèt la jistis, loraj, zéklè sé on dézod pou méné on lod ! É la tout fos a mizik la sa pran sans ! Sé pou sa nou ka jouwéy, sé pou mandé jistis mé nou té oubliyé sa, nou ka santi fos la an mizik a mas, mé nou té pèd rasinn la. Sé pou sa ban mwen sé on révélasyon !

An té pawtajé mésaj la sa èvè tout moun, pou bay fos é pwan fosa dan tout chimen lespwa an nou.

Inité didaktik an rapò